17 Nisan 2021 Cumartesi

Çocuk Edebiyatı Üstüne

 

 Çocuk kimdir?


Çocuk, insanın başlangıcıdır. Çocuk hayat kitabına ilk başlanacak beyaz bir sayfadır. Yeni öğrenen, yeni keşfeden bir varlıktır…

Çocuklar insanın saf dilidirler. Çocukluğu insanlığın ilkel dönemleri dediğimiz, yani insanın doğaya en yakın olduğu bir evrede görmek mümkün. Çocuk insanın başlangıcı, ilkel halidir. Beyaz bir sayfadır. Ailenin, eğitimin, çevrenin toplumun üzerine sürekli bir şeyler yazdığı beyaz sayfadır. Bu sayfaya ne yazılırsa o kadar insan olacaktır. .

Çocukluklar da tıpkı bizler gibi  büyüyünce  bir kültürün ve toplumun  ürünü olacaklardır. Ancak bizim onlara kattığımız farklılıklarla sıradanlığı bozacaklardır. Kimse anasından doğarken insan donanımlarıyla doğmaz. Çocuk içine doğduğu ailesince şekillenir. Aile ise içinde bulunduğu kültürden etkilenip biçimlenmiştir. Çocuk gelişme aşamasında hem ailenin hem kültürün ürünüdür. Ancak yetişkin insan olduğunda aile ve toplumun kattığı dışında kendini bilinç olarak inşa etme yeteneğine sahip olacaktır.

Çocuk hem kültürün ilk yeni inşası, hem de öğrenilmiş halihazırdaki kültürün değerlerin ahlakın devamını  yapacak birer tuğlalardır. Ancak bu tuğlaların ne kadar düzgün ve sağlam olursa kültür yapısının devamı beklenir.

Çocuk kitaplarını büyükler yazar, onların en saf haline inerek muazzam bir hayal kurgu zenginliğiyle yazılabilir. Bu yetiden eksik olan yüzeysel, günlük hikayeler yazmak herkesi çocuk edebiyatçısı yapmaz. Çocuk edebiyatı,  sadece çocukları eğlendirmek, zaman geçirmek için yazılmamalı. Hayatla ilgili bazı şeyleri aktarabilmeli aktarırken düşündüren, sorduran, merak uyandıran ve ufkuna yeni ufuklar açan olmalı. Doğayı, hayvanları, çevreyi , güveni, sevgiyi, cesareti, merhameti bulabileceği anlaşılır sade metinler olmalı.

Son zamanlarda çokça karşımıza çıkan pornografik dille cinsel saldırıları meşrulaştıran  çocuk öykü kitapları hepimizi dehşete düşürmekte. Üstelik bu kitaplar yazarda kalmamış müfredata kadar girmiş olması dehşetimizin boyutunu artırıyor.

 ”Her önüne gelen kitap yazıyor!” deniliyor. Haklılar. Çünkü kitap okumadan kitap yazanlar diyarındayız. Hele ki bu hiç hak etmeyen çocuklarımıza değiyorsa korkunç!

”Her önüne gelen çocuk kitabı yazmamalı, bu işi pedagoji eğitimi almış olanlar yapmalı” deniyor. Kısmen haklı olabilirler ancak pedagojiyi bilmek yetmez. Edebi dil, kurgu, çocukların imgesel dünyasını bilmek gibi geniş bir hayal de ister. Pedagoji öğrenilebilir ama hikaye yazmak ciddi bir edebi iştir.


PİYASA ve ÇOCUK EDEBİYATI

İnsanların günlük yaşamsal sıkıntıları bunca fazlayken, kültür, sanata ayıracak maddi imkanların kısıtlılığına bağlı olarak kitap okumaları da iyice düştü. Kâğıdın, matbaa basım, hikayeleri resimlemenin hayli maliyetli olması, bir hikaye kitabının ortaya çıkmasına yeterince engel teşkil etmekte. Dolayısıyla zaten sıkıntı yaşayan yazın dünyası, bir de okur azlığı veya ilgisizliğiyle küçük ama nitelikli yayınevleri iyice içine kapanmakta. Maddi gücü yerinde, ilişkileri sağlam piyasa pazarına hakim yayınevleri için bu saydıklarım pek sorun olmaya bilir. Ancak adı üstünde ”pazar”olunca kitapların niteliği kuşku yaratmakta.

Anti parantez belirteyim ki bir çocuk öykü yazarı olarak çocuk kitaplarından asla ticari bir beklentiye girmedim ve zaten de böyle bir ticaretin içinde olmadım. Yazdığım hikayeler sadece çocuklara ulaşsın diye basmak isteyen yayınevlerine verdim. Yazdığım kitapların reklam ve piyasa duvarını aşarak çocuklara ulaşmasını çok isterdim. Çünkü orada çocuklar evrimi anlayacak, savaşın çok acımasız olduğunu öğrenecek, erkek kız ayrımının yapılmaması gerektiğini öğrenecek, bilgisayarda oyun tuzaklarıyla kandırılmanın nasıl olduğunu öğrenecek, tükenen doğal kaynakların korunmasını dert edecek.  Felsefeyi, bilimi, sanatı, edebiyatı sevecek. Meramımı anlattıktan sonra bu parantezi kapatıyorum. Bu parantezi açmamdaki muradım önüne gelen çocuk hikayesi yazıyor kuşkusunu biraz açmaktı.

Elbette kitaba ilgi, içinde bulunulan kültürün de bir sancısı olmakla birlikte, sosyo ekonomik boyutu göz ardı edilemez. Kitap okumanın neredeyse ”boş insan işi ”olarak algı yaratılmasından, ”okuyup da ne olacak, mutsuzluktan başka bir getirisi yok.” algısıyla, insanların adeta okumaması için psikolojik baskı yaratılmak istenmekte. Çünkü okuyan beyin özgürleşir, sorgular, itiraz eder. 

Büyüklerin bunca az okuduğu bir toplumun çocuklarına kitap okutma gibi bir derdi olur mu? Ancak, kendi okumasa bile, ”ben okumadım, çocuğuma okutayım” gibi kaygı duyan bir kesim elbette var.

Ayrıca, her şeyin metalaşması, her şeyin bir satış değeri olması ister istemez, edebiyatı, sanatı, kalitesizleştirip içini boşaltıyor. Büyük edebiyatının bunca kirlendiği bir çağın kiri ister istemez çocukların edebiyatına da sıçrıyor. Her ne kadar ”Çocuk edebiyatına büyük bir ilgi var. Çünkü o pazar da en iyi iş yapan çocuk kitapları.” diyenleri duysak da, gerçekte öyle mi?  Öyle ise piyasaya giren bir çok niteliksiz kitaplardan çocukları nasıl korumalı? Birkaç boyalı resim ve mitsi, masalsı anlatılarla sözde  ”çocuk edebiyatçısı’’ olanlar, piyasadan yer kapma yarışı içindelerse bu pazarın alıcısı olmamak için ne kadar uyanık olunmalı? Bunun farkında olan bilinçli aileler, kitapları kendileri okuyarak, elemeden geçirerek çocuklarına ulaştırabilmekteler. Ancak, sırf çocuğunun eğlenmesi için rastgele kitap alan ailelere nitelikli kitaplara erişe bilmeleri konusunda bir çaba göstermek biraz da yayınevlerine düşmekte. Ancak, sadece satış kaygısı olanların bunu yapmayacağını da biliyoruz.

Kitapların edinileceği yerler sadece kitabevleri, fuarlar marketler de değil. Belli okullara ancak çevre ve ilişki yoluyla ulaşabilen kitaplar da var. Tüm bu pazarın içinde yer alabilmek ise büyük bir mücadele ve ilişkiler ağından geçmekte. Kendi halinde, yaratıcı ama çevresiz, torpilsiz  bir yazarın kitabı çoğu yere ulaşamamaktadır. Zaten yayınevlerinin tercihi de bu tür yazarlar değil de, çevresi ve nüfusu olanlara ilgi göstermeleridir. Pazarda pay kapmak, çok satılmak gibi bir anlayışın edebiyat neresine düşer? Okullara girecek kitapların ise zaten belli resmi kalıpların dışına çıkamayacağına göre, yaratıcı edebiyat nasıl yol alacak?

Büyük pazarı kapan yayın evlerinin, gıda marketlerinde bile akide şekerleri gibi dizilmiş bir çok çocuk hikaye kitabına rastlamak mümkün. Sanki tek kalıptan çıkmış gibi boyalı resimler ve sanki bir kalemden çıkmış gibi içerikli öykülerle karşılaşıyoruz.

Zaten, çocuk öyküleri denilince,  periler, krallar, prensler, büyücülerden ibaretmiş gibi bakıyor piyasacılar. Marketlerde hangi kitaba el atsam, gerçeküstü hikaye kahramanları, soyut masalsı anlatımların hakim olduğu kitaplar çıkıyor karşıma. Zaman zaman iyi öyküler yazan ve iyi öyküleri basanlar da yok değil. Ayağı yere basan, içeriğiyle, biçimiyle, hayatın gerçekliğinden kopmadan yazan, aklı başında yazarlar da var. Ancak, nitelikli yazarın azlığı bir yana, nitelikli yazarların görünmesini önleyen bir takım sistemsel perdeler de olabiliyor.

Çünkü, verili bozuk sistemler, akıl sağlığı ve mantığı sağlam özgür düşünceli çocuklar yetişmesinden pek hoşlanmıyor gibi. O yüzden ki, eğitim sistemlerinde, ”müfredata uygun veya uygun olmayan” diye kategorize edilen çocuk öykülerinin gerçekten de objektif bir bakış altında mı yapıldığı şüphesi doğuruyor. Doğuruyor, çünkü, ”çocuklarımızın okuması uygundur” onayı görmüş birçok kitabın basında bile teşhirini gördük. Çocukların ne yapıp/ yapmayacaklarını bile dikte eden hikayemsi şeyler okuduk. Kız çocuğunun, babaya, erkek kardeşe itaat etmesini, kız çocuklarının aslında birer birey olmaktan çok, evlendirilecek ve bir an önce çoluk çocuğa karıştırılacak birer kurban gibi hazırlanmasını dikte ediyorlar. Erkek çocukları, askere, savaşa hazırlıyorlar. Sevgiden, üretimden yoksun, birey olmaktan çok; ailenin, toplumun, vatanın, beklentilerine çalışacak birer asker ve işçi anlayışıyla çocukların bilinçlerini bulandırıp, katılaştırıyorlar. 

Bu yazdıklarım en kötümser çocuk kitaplarıydı. Müfredat bariyerinden  geçebilen diğer kitapların ise, gene çocuğun dünyasına yaratıcı, belletici bir katkı sunan kitaplar değildi. Daha çok ahlakçı, ama ahlakçılığın içinde vicdan olan değil, kalıp, egemen eğitim sisteminin kuralcı ahlak anlayışıydı.

Kitapların konuları, genellikle, çocukların, anne baba sözünden çıkarlarsa başlarına gelecek kötülüklerden başlayarak, söz dinlemez çocukların cezalandırılması, kız çocuklarının ev işlerinde ve kardeşlerden sorumlu elemanlar olarak gösterilmeye çalışılması gibi… Toplumsal mesajların da, gene toplumun kurallarına uymayanların çektikleri ceza,  genellikle ülkeyi yönetenlerin bir kral olması. Kral bazen kötü olabilir ama hemen onun yerine iyi kalpli bir kralın seçilmesi… Kısaca çocuklarımızın bilinç altlarına kralsız monarşi’siz bir ülke hayalini bile kuramayacaklarını sokuşturmaktalar. Öykülerin çoğu hep bir mutlak ahlakçı hayat dersi veren/ vermek isteyen öykülerdi.

Hayatın içinden, hayatın gerçekliği ile örtüşen öykülerden çok, gerçeküstü, çocukları sanrılar içinde bırakan hikayelerdi.

PEKİ NEDİR NİTELİKLİ ÇOCUK EDEBİYATI?

Edebiyat sanat, nitelikli  sağlıklı ve özgür kafalı çocukların olabilmesine katkı sağlayacak önemli bir araç değil midir ?

Çocuk edebiyatı denilince, gerçeküstü; mitik, masalsı imgelere sarılıyoruz. Onları cinli perili, sanrılı bir dünyanın içine atıyoruz. ”Evet ama çocuklar hayali yaratıkları seviyorlar. çocukların hayal dünyası böyle.” gibi kaba ve ayakları tamamen yerden kesik, hayatla örtüşmeyen öykülerin, çocuklara hayat içinde karşılığı/ getirisi ne olacak?

Çocuklara gerçek şeyler söylemekten korkuyoruz. Sanki gerçek bir hastalıkmış gibi. Çağın bir hastalığı bu, gerçeği söyleyenlerden hastalıklı gibi uzaklaşıyoruz. Gerçeği değil, bizi hayattan koparan an’ların hazzına sığınıyoruz . Batıda  Post-Truth’ denilen sanat anlayışını çocuk edebiyatına da uygulayarak, gerçek dışı bir çağın tuzağına düşüyoruz. Yapay olanın, sanal olanın etkisinde kalıyoruz. Doğal olanı değil, insan eliyle yaratılanları seviyoruz. Çocuklarımızı kapalı alanlarda avutmayı, kapalı mekanlarda etkinlikler oluşturmayı seviyoruz. Ve çocuk edebiyatındaki ufuksuzluğumuzu/ yaratımsızlığımızı kısacası yazarın kabızlığını çocuklarımıza dayatıyoruz.

Çocuk edebiyatı yapıcıları en çok kimlerden oluşmaktadır diye kendimce bir gözlem yaptım. Gözlediğim kadarıyla, genellikle eğitimcilerden oluşmakta. Kim bilir belki de, ”çocuklara en yakın olan ve çocukları en iyi gözlemleyen onlardır.” diye düşünerek, güven duyarız, eğitimci hikaye yazarlarına. Ancak, ruh sağlığı bozuk bir toplumun sağlıksızlığı herkese sirayet edebilir.Okulda çocukla sağlıklı ilişki kuramamış kimi öğretmenlerin çocuk öyküleri yazması gerekir mi? Çocuğu küçümseyen ve ona otoriter yaklaşan birinin hikaye kurgusu da pek sağlıklı olmayacaktır. Kitabın yazarı her kim olursa olsun,  çocuğu pasif, eksik, akılsız olarak görmemeli. Her şeyi bilen otoriter, dikte edici metinler okuyucuyu küçümsemektir. Yazar, okuyucusuna sürekli öğretme kaygısında olan değil, okuruyla birlikte düşünen, düşündüren konumda olmalı.  Çocuk direkt eğitilen eğitilen model değil de, yazarla birlikte kurgu içinde anlayabilen olmalı.

Bana göre ise: eğitim kavramı  itici bir kavram. Çünkü eğitilmek daha çok bilinç eşiğini aşamamış canlılar için kullanılmakta. İnsan eğitilen değil, bilgi sahibi ile bilmeyenin bir tecrübeyi paylaşması olmalı. Dikte ile eğitilmek değil de karşılıklı diyalog içinde anlamak ve öğrenmek olmalı. Çocuklarına öğüt yerine bilgi verebilmenin, cevap vermek yerine soru da sorabilmeliyiz. Çocuklar salt bizim üstlerine yazı yazılacak beyaz kağıtlar olmadığını söylemiştim. Hayat hikayesini oluşturmakta çocuğumuzun yaratıcı katkısını göz ardı edemeyiz.

Okul öncesi öykü kitaplarına gelince:  Nasılsa çocuklar kendileri okuyamıyor. Ebeveynlerin okuması gerekiyor. Çocuklar daha çok kitaplardaki resimlerle ilgileniyor. Özellikle ebeveyn tarafından o hikaye okunmuşsa, çocuklar çoklukla, kitapların resimlerine bakarak, duyduklarını resim üzerine yerleştirerek yeniden okuma yapıyorlar. Hatta bazen okuma bilmediği halde 5-6 yaşlarındaki çocuklarımızın o renkli kitapların içine düşerek, resimlere kendi yorumlarını katarak  seslice okuyorlar.  Büyüklerinin onlara okumalarından duyduklarına biraz da kendileri kurgu katarak okurlar. Okul öncesi çocuklar soyutlama yapmadan uzaklar  daha çok somut üzerinden düşünüyorlar.

Ancak, Okul çağına gelince somut düşünceden soyut düşünme yeteneğine doğru evriliyorlar. Gözlemleme, karşılaştırma yetileri daha bir gelişmiş oluyor.

 Son söz olarak; Çocuk kitapları, sadece çocukları eğlendirmek, zaman geçirmek için yazılmamalı. Hayatla ilgili bazı şeyleri aktarabilmeli aktarırken düşündüren, sorduran, merak uyandıran ve ufkuna yeni ufuklar açan olmalı. Doğayı, hayvanları, çevreyi , güveni, sevgiyi, cesareti, merhameti bulabileceği anlaşılır sade metinler olmalı. Çocuğun; güven duygusu, başarma, bir grupça benimseme, sevme, sevilme, öğrenme, oyun ve estetik duygu gibi ruhsal gereksinimlerinin karşılanması olmalıdır.

Diğer başka yönü de,  çocuklarda edebiyat zevkinin temelini atmalıdır. çocukların, estetiğin beğenin ve inceliğin duygusal dünyalarında yer edinebilmelerine yardımcı olmalıdır. Çocuklara, yaratıcı düşünmeyi ve düş güçlerinin sınırlarını açmalıdır.

Hem yazarlar,  çocuğu ciddiye almalı; hikayede kurgulanan dünya çocuğun algılama ve anlama koşullarını fazlaca zorlamamalı. Hem ebeveynler, çocuklarının hayatı boyunca etkisinde kalacakları, ilk okudukları kitapları seçerken çocuklarını ciddiye almalı. Çocuklara  kitap seçerken konuları, çocuk gerçekleri ve çocukları gereksinimleri dikkate alınarak seçilmeli. Fazlaca idealize edilmiş yaklaşımlardan kaçınmalı, çocuklara hurafe, dini inanç, ırkçı  ve cinsiyetçi  görüş  üzerinden yazılmış kitaplara çok dikkat edilmeli. Kimi yazarlar bunları açık açık yazmasa da satır aralarında subliminal mesajlar vermektedir. Bunlar gözden kaçırılmamalı. Çocuk, insanın başlangıcıdır. Çocuk hayat kitabına ilk başlanacak beyaz bir sayfadır. Yeni öğrenen, yeni keşfeden bir varlıktır. Maalesef ki,  çocuk edebiyatı yazımı büyüklerin elinde ve sorumluluğunda. O halde çocuklar için yazılacak hikaye/öyküler de onlara, dil, estetik, içerik ve nitelik olarak seçici ve titiz yaklaşmak gerekir.


Muazzez Uslu Avcı

16 Nisan 2021 Cuma

SÖYLEŞİLER-1-

 

 

ORHAN AYTUĞ TOLU, MUAZZEZ USLU İLE ŞİİRLERİ ÜZERİNE SÖYLEŞTİ

Yozlaşma salt siyasette ya da ekonomide görülen bir çürüme değildir. Dilin kirlenmesinde, sevginin alışverişe dönüşmesinde, insanın başka insanın acısına kayıtsız kalmasında, doğanın bir arsa ya da maden sahası gibi görülmesinde de vardır. Şiirlerimde sık sık “ben”in büyüyüp “biz”i küçültmesine, insanın kendi dışındaki canlılara ve hayata yabancılaşmasına itiraz ettim.
Şiir bu kuşatmaya karşı yeterince güçlü bir dil kurabiliyor mu? Yer yer evet; ama şiir dünyası da yaşadığı toplumdan bağımsız değil. Şairi yozlaştıran şey yalnız para ya da ödül değildir. Şöhret tutkusu, klikçilik, birbirini pohpohlama, okurdan kopuk bir kapalı dil kurma, şiiri hayatın yerine koyma, acıyı estetik bir malzemeye indirgeme de yozlaştırıcıdır. Şiir, kendi imgesine hayran olup insanı unuttuğunda da yoksullaşır. Ben şiirin, dili temizlemek kadar hayatla yeniden bağ kurmak gibi bir sorumluluğu olduğuna inanıyorum.

MUAZZEZ USLU AVCI

Orhan Aytuğ Tolu: 1990 sonrası dönemden itibaren şiir yazıyorsunuz. Şiirleriniz insan ve doğa merkezli içeriğe sahip olduğundan tüm baskı unsurlarına karşı çıkıp tavır alıyorsunuz. Bir şiirinizde “bir dünya olmalı / izm’siz / bizimsiz / bir dünya olmalı / parselsiz sahipsiz” diyorsunuz fakat şiirleriniz anarşizme kapıyı açık tutuyor. Şiir ve ideoloji hakkındaki yaklaşımınız nedir?

Muazzez Uslu: Şiirimin kapısını anarşizme açık tutması mümkündür; çünkü iktidarın, tahakkümün, mülkiyetin ve insanın insan üzerinde kurduğu her türlü baskının karşısında duruyorum. Ama bunu herhangi bir ideolojinin hazır kalıplarına sığınmak için yapmıyorum. “İzm’siz, bizimsiz, parselsiz, sahipsiz” dünya özlemim, düşüncesiz ya da örgütsüz bir dünya isteği değil; insanın, doğanın ve bütün canlıların birilerinin mülkü, nesnesi ya da aracı olmaktan çıktığı bir dünya özlemidir.

İdeoloji, hayatı ve toplumu anlamak için bir imkân olabilir; fakat insanı, vicdanı ve hakikati aşan bir dogmaya dönüştüğünde şiirin de düşmanına dönüşür. Şiir, ideolojinin broşürü olmamalıdır. Şiir, ideolojinin görmediği yarayı görmeli; onun sustuğu yerde konuşmalı, hatta gerektiğinde ona da itiraz etmelidir. Benim şiirimde kavga vardır ama bu kavganın merkezinde insan vardır. İnsanı küçülten, doğayı talan eden, dili yasaklayan, sevgiyi değersizleştiren her düşünceyle arama mesafe koyarım. Şiir benim için tarafsızlık değil; vicdandan yana taraf olmaktır.

Orhan Aytuğ Tolu: Şiirlerinizde halk şiiri geleneğinden beslenip onu yeniden üretiyorsunuz. Hatta “Mua” diye mahlas kullandığınız şiirler yazdınız. Genelde gelenek, özelde halk şiiri geleneği hakkında ne düşünüyorsunuz? Günümüzde bu gelenek sizce geriledi mi, gerilediyse nedenleri neler olabilir?

Muazzez Uslu: Gelenek benim için sırtımızda taşınacak bir yük değil; içinden geçip yeniden konuşacağımız canlı bir nehirdir. Halk şiirini seviyorum; çünkü onun dili hayatın içinden gelir. Acıyı, aşkı, yoksulluğu, isyanı, gurbeti ve ölümü süslü kapılardan değil de doğrudan insanın evinden, tarlasından, dağından, düğününden, yasından geçirerek söyler. Türkü, mani, ağıt, taşlama, destan; bunların hepsi halkın hafızasıdır.

“Mua” mahlasıyla yazdığım şiirlerde de bu hafızaya bir selam var. Mahlas kullanmak, geçmişi taklit etmekten öte o sesle bugünün arasında bir köprü kurmaktır. Halk şiirinin ritmi, tekrarları, ses oyunları, doğayla kurduğu yakınlık benim şiirimde kendiliğinden yer buluyor. Çünkü ben de sözü önce hayattan, sonra kitaptan öğrenenlerdenim.

Gelenek bütünüyle gerilemedi; ama gündelik hayatın hızına, piyasanın gürültüsüne ve kültürün tüketim nesnesine dönüşmesine karşı zorlanıyor. İnsanlar uzun uzun dinlemeye, ezberlemeye, birlikte söylemeye daha az zaman buluyor. Oysa halk şiiri salt edebî bir biçim değildir; ortak söyleme, ortak hatırlama ve ortak duygulanma biçimidir. Bu bağ zayıfladığında gelenek de zayıflıyor. Yine de halkın derdi sürdükçe, türkü de ağıt da taşlama da yeni biçimlerle yaşamaya devam edecektir.

Orhan Aytuğ Tolu: Masal ve fabl türlerine ait anlatıları içeriğe uygun biçimde mizahi bir dille şiirinize alıyorsunuz. Çocuksu masumiyet ve sevgi diline önem veren dizeleriniz var. Sizce masallar günümüz dünyasında geçerliliğini hâlen koruyor mu?

Muazzez Uslu: Masalların geçerliliği hiç bitmedi; belki de bu çağda daha çok gerekli oldular. Çünkü masal, tek çocukların dünyasına ait değildir. Masal, insanın henüz tamamen kabalaşmadığı, hayal kurabildiği, adalet arayabildiği yerdir. Bugünün dünyası her şeyi ölçüye, kazanca, hız ve tüketime bağlarken masal bize başka bir dil önerir: Kuşun konuşabildiği, ağacın hafızası olduğu, hayvanların insandan daha vicdanlı davranabildiği bir dil.

Şiirimde fabl ve masal öğelerine yer vermemin nedeni de budur. Bazen doğrudan söylenemeyen bir hakikati bir kuş, bir arı, bir kurt ya da bir çocuk daha iyi söyler. Masalın çocuksu dili, saf olduğu kadar keskindir de. “Masumiyet masalı”nda kaybedilen şey yalnız çocukluk değildir; betonun, savaşın, kalleşliğin ve çıkarın altında kalan ortak hayatımızdır. Masal, geçmişe kaçış değil; insanlığın kaybettiği masumiyeti arama biçimidir.

Orhan Aytuğ Tolu: ‘Diyalektik Beddua’ ve diğer şiirlerinize yansıyan mizahi bir dil geliştiriyorsunuz. Mizahın insan, toplum ve şiir ile ilişkisi hakkında ne düşünüyorsunuz?

Muazzez Uslu: Mizah, acının karşısında takınılan hafiflik değildir. Ayrıca acının bizi bütünüyle teslim almasına izin vermeyen bir direnme biçimidir. İnsan bazen ağlayarak söyleyemediğini gülerek söyler. Mizah, iktidarın ciddiyet perdesini yırtar; büyük görüneni küçültür, dokunulmaz sanılanı tartışılır hale getirir.

“Diyalektik Beddua”da bedduayı bile cezalandırıcı bir dilden çıkarıp dönüştürücü bir dile yaklaştırmaya çalıştım. “Yaktığın yerden yanasın” derken bile son dizede “adalet diye bağırasın” demek istedim. Yani kötülüğün karşılığı yalnız yok oluş değil; yaptığının farkına varmak, vicdanla yüzleşmektir.

Şiirde mizah, sözü hafifletmez; doğru kullanıldığında sözün ağırlığını artırır. Çünkü gülünç olanın içinde çoğu zaman korkunç bir gerçek vardır. Toplumun çelişkileri, ikiyüzlülükleri, hamaseti, kibri ve çıkarcılığı mizahın aynasında daha görünür olur.

Orhan Aytuğ Tolu: Poetikanızda önemli bir izlek oluşturan “yozlaşma” eleştirisinden hareketle size göre yozlaşma pratikleri ve kuşatmasına dil bulmada şiirimiz gereken önemi gösteriyor mu? Sizce yozlaşma hayatımızın hangi alanlarında yoğun şekilde karşımıza çıkıyor, şiirimizi -aslında şairlerimizi- yozlaştıran akımlar var mıdır?

Muazzez Uslu: Yozlaşma salt siyasette ya da ekonomide görülen bir çürüme değildir. Dilin kirlenmesinde, sevginin alışverişe dönüşmesinde, insanın başka insanın acısına kayıtsız kalmasında, doğanın bir arsa ya da maden sahası gibi görülmesinde de vardır. Şiirlerimde sık sık “ben”in büyüyüp “biz”i küçültmesine, insanın kendi dışındaki canlılara ve hayata yabancılaşmasına itiraz ettim.

Şiir bu kuşatmaya karşı yeterince güçlü bir dil kurabiliyor mu? Yer yer evet; ama şiir dünyası da yaşadığı toplumdan bağımsız değil. Şairi yozlaştıran şey yalnız para ya da ödül değildir. Şöhret tutkusu, klikçilik, birbirini pohpohlama, okurdan kopuk bir kapalı dil kurma, şiiri hayatın yerine koyma, acıyı estetik bir malzemeye indirgeme de yozlaştırıcıdır. Şiir, kendi imgesine hayran olup insanı unuttuğunda da yoksullaşır. Ben şiirin, dili temizlemek kadar hayatla yeniden bağ kurmak gibi bir sorumluluğu olduğuna inanıyorum.

Orhan Aytuğ Tolu: Genel bir tablo çizmek adına bir şair olarak –şahıslardan bağımsız– gördüğünüz bu “zaaflar” ve olası riskler nelerdir?

Muazzez Uslu: Benim gördüğüm en büyük risk, şairin şiirinden büyük olmaya çalışmasıdır. Şairin sözüyle hayatı arasında büyük bir uçurum olduğunda, şiir de yaralanıyor. İnsana, eşitliğe, özgürlüğe dair güzel sözler söyleyip gündelik hayatta kibirli, hoyrat, ayrımcı ya da çıkarcı davranmak; şiiri de inandırıcılığını da aşındırır.

Bir başka risk, edebiyatın küçük iktidar alanlarına dönüşmesidir: Ödüller, çevreler, dergiler, yakınlıklar, dışlamalar… Bunlar şiirin önüne geçtiğinde şiir değil, edebiyat piyasası konuşmaya başlar. Ben gençliğimde bu tür çelişkileri görünce şiirden değil ama şair çevrelerinden uzak durmayı seçtim. Şiirin kendisine olan inancımı korumak istedim. Zaten şiiri yazmaya iten şey benim için ün ya da görünürlük değil; hayatın acısını, çelişkisini ve anlam arayışını söze dönüştürme ihtiyacıydı.

Orhan Aytuğ Tolu: 1980’den sonra şiirimizde kadınların sesi kendisine önemli bir yer açtı. Sizce şair kadınların önündeki zorluklar nelerdir? Şiirimizin geldiği aşama itibariyle kadınların şiir üretimini ne düzeyde görüyorsunuz?

Muazzez Uslu: Kadınların şiirdeki sesi çoğaldı; bu çok kıymetli. Ama sesin çoğalması, eşitliğin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Kadın şair hâlâ çoğu zaman şiirinden önce kimliği, bedeni, özel hayatı, yaşı ya da ilişkileri üzerinden değerlendiriliyor. Erkek şairin “özgürlükçü” sayılan tavrı kadın şairde kolayca yargılanabiliyor. Kadının öfkesi fazla, aşkı fazla, sözü fazla bulunabiliyor.

Kadınların önündeki en büyük zorluklardan biri de edebiyat alanındaki görünmez erkek dayanışmasıdır. Buna rağmen kadınlar kendi deneyimlerini, bedenlerini, anneliklerini, öfkelerini, şiddeti, emeği, arzuyu, yoksulluğu ve özgürlük isteklerini şiire taşıdılar. Böylece şiirin dili de genişledi. Kadın şiirinin yalnız “kadın meselesi”ne sıkıştırılmaması gerekir; kadın şair insanlığın bütün meseleleri üzerine söz söyler. Ben kadınların şiirdeki varlığını, yalnız nicelik olarak değil, dilin ve duyarlığın dönüşmesi bakımından da çok önemli görüyorum.

Orhan Aytuğ Tolu: Madımak Katliamı’ndan günümüze tanıklık ettiğiniz acı olayları şiirinize taşıyıp toplumsal belleğin inşasına katkı sağladınız. Sizce şiir, bellek ve tanıklığın şiir için taşıdığı önemi açıklayabilir misiniz? Bellekten yoksun şiir yazılabilir mi?

Muazzez Uslu: Bellek, şiirin köklerinden biridir. İnsan yalnız bugünle yaşayan bir varlık değildir; geçmişin yaraları, sevinçleri, kayıpları ve suskunluklarıyla yaşar. Bellekten yoksun şiir yazılabilir belki, ama derinliği eksik kalır. Çünkü dilin kendisi bile bellektir; kelimeler, türküler, ağıtlar, annelerin sesleri, çocukluğun kokusu, halkların yaşadığı acılar belleğin içinden gelir.

Tanıklık ise şiirin gazetecilik yapması değildir. Şair olayın tutanağını tutmaz; olayın insanda açtığı yarayı, suskunluğu, utancı, korkuyu ve direnci görünür kılar. Halepçe, Cumartesi Anneleri, öldürülen çocuklar, savaşlar, kayıplar şiirimde yalnız birer “konu” değil; insanlığın ortak vicdanında taşınması gereken yüklerdir. Şiir unutmaya karşı küçük ama inatçı bir hafıza taşıdır.

Orhan Aytuğ Tolu: Sizce şiir bir başkaldırı mıdır?

Muazzez Uslu: Şiir her zaman bağırarak başkaldırmaz; bazen bir çiçeği savunarak, bir çocuğun korkusunu anlatarak, bir kuşun yuvasını hatırlatarak başkaldırır. Şiirin başkaldırısı, hayatı tek biçime sokmak isteyen her şeye karşı insanın çoğulluğunu, hayalini ve vicdanını korumasıdır.

Benim şiirimde başkaldırı salt dışarıdaki zorbalığa karşı değil; içimizdeki korkuya, alışkanlığa, bencilliğe ve suskunluğa karşı da vardır. Başkaldırı, yalnız yıkmak değil; başka türlü bir hayatın mümkün olduğunu söyleyebilmektir. “İsyan makamı” dediğim şey de budur: Yenilgiye rağmen şarkı söyleyerek yeniden başlamak.

Orhan Aytuğ Tolu: “Zulmün meşru olduğu yerde / Susarsam, şiir çarpsın!” diyorsunuz. Otorite-kutsal tartışması dışında yaklaştığımızda şiirin dili ve kendisi kutsal mıdır?

Muazzez Uslu: Şiirin kendisini kutsal saymam. Kutsallık atfedilen her şeyin eleştiriden uzaklaşma riski vardır. Şiir de eleştirilebilir, yanlış yapabilir, eksik kalabilir. Ama şiirin taşıdığı imkânı çok değerli bulurum: İnsanın kendine, başkasına ve dünyaya karşı daha dikkatli, daha merhametli, daha uyanık olmasını sağlama imkânını.

“Susarsam şiir çarpsın” derken şiiri bir din ya da ceza makamı olarak düşünmedim. Orada kastettiğim, insanın kendi vicdanına karşı sorumluluğudur. Zulüm karşısında susan sözün, kendi anlamını kaybetmesi demektir. Şiirin dili kutsal değil; fakat hakikati arama, zulme itiraz etme ve hayatı savunma çabası saygıya değerdir.

Orhan Aytuğ Tolu: Şiirlerinizde işlediğiniz kapitalizm, tüketim ve gösteri toplumu, anlam yitimi, hız ve değersizleşme eleştirisi dikkate alındığında ortaya çıkan toplumsal düzen ve yalnızlık anomalisinin şiirimize ve okuyuculara etkileri nelerdir?

Muazzez Uslu: Kapitalizm yalnız eşyayı değil, duyguları da metalaştırıyor. Aşk pazara düşüyor, dostluk çıkar hesabına bağlanıyor, insanın değeri görünürlüğü ve tüketme gücüyle ölçülüyor. Böyle bir düzende herkes birbirine çok yakın görünürken aslında daha yalnızlaşıyor. Çünkü insanın ilişkisi, dayanışma yerine rekabete; paylaşma yerine sahip olmaya bağlanıyor.

Bu yalnızlık şiire de yansıyor. Şiir bazen bu çağın hızına yetişmek için kendi derinliğini kaybedebiliyor; kısa süreli etki, kolay tüketim ve görünürlük arzusuna teslim olabiliyor. Oysa şiir, hızın karşısında durabilen bir dildir. Okuru yavaşlatır, bir kelimenin üzerinde düşündürür, unutulan acıyı hatırlatır. Şiirin görevi mutlaka teselli etmek değildir; ama insanın yalnız olmadığını, onun acısının dünyadaki başka hayatlarla bağını gösterebilir.

Orhan Aytuğ Tolu: “Ülkem” şiirinde yurtsever bir duruş sergiliyorsunuz. Sizce toplumsal kurtuluş, insan varoluşu ve kolektivizm arasındaki ilişki nedir? Şiir, kolektivizme aracılık eder mi?

Muazzez Uslu: Yurtseverlik benim için toprağa, bayrağa ya da hamasete indirgenmiş bir duygu değildir. Yurt, üzerinde yaşayan insanların; dillerin, kuşların, ağaçların, çocukların, farklılıkların ortak evidir. Kendi çocuğuna canavar kesilen, kendi dilini dayatan, doğasını talan eden bir ülkeyi sevmek; onu olduğu gibi alkışlamak değil, daha insanca bir ülke olabilmesi için eleştirmektir.

Toplumsal kurtuluş ile insanın varoluşu birbirinden ayrı değildir. İnsan tek başına özgürleşemez; başkasının acısı, yoksulluğu, baskısı sürerken benim özgürlüğüm eksik kalır. Kolektivizm de benim için bireyi yok eden bir kalabalık değil; bireyin başkasının varlığıyla güçlendiği dayanışma halidir. Şiir doğrudan örgüt kurmaz ama ortak duyguyu, ortak belleği ve ortak hayali besler. “Ben’lerden usandık, bizler’e gidelim” derken kastettiğim de budur.

Orhan Aytuğ Tolu: Savaş, göç, doğanın ve insanın kâr hırsı uğruna sömürülmesi, her dönemin ezileni ve sömürüleni çocuklar… Şiirlerinizde önem verdiğiniz evrensel krizler arasında yer alıyor bu izlekler. Çocuklar için yaşamın gerçeklerinin en ağır koşullarda ilerlediği günümüzde hem bizim hem dünya şiirinin bu konuya hassasiyet gösterdiğini düşünüyor musunuz?

Muazzez Uslu: Şiir, çocukların yaşadığı acıya karşı daha hassas olmak zorunda. Çünkü çocuk, yalnız geleceğin simgesi değildir; bugünün en savunmasız insanıdır. Savaşta, göçte, yoksullukta, aile içi şiddette, eğitimdeki eşitsizlikte ilk yaralanan hep çocuk oluyor. Çocukların hayal kurma hakkı ellerinden alındığında, yalnız onların değil bütün toplumun geleceği yaralanıyor.

Dünya şiirinde ve bizim şiirimizde bu duyarlılığın güçlü örnekleri var; fakat yaşananların ağırlığı karşısında yeterli olduğunu söylemek zor. Çocukların acısı bazen kolay bir duygusallığa da dönüştürülebiliyor. Oysa mesele yalnız ağlayan çocuğu şiire almak değil; o çocuğu ağlatan düzeni de görünür kılmaktır. “Çocuklar hayal üstü vurulur” derken, çocukların sadece bedenlerinin değil hayallerinin de hedef alındığını anlatmak istedim.

Orhan Aytuğ Tolu: Her dönemde şiir okuyucusu sınırlı bir kitleden oluşmuştur. Günümüz şiir okuyucularına bir şair olarak önerileriniz nelerdir?

Muazzez Uslu: Okurun şiire yaklaşırken korkmamasını öneririm. Şiir anlaşılması için sınav verilen bir alan değildir. Her şiir ilk okumada açılmayabilir; bazısı insanın içinde bekler, yıllar sonra anlamını verir. Okur şiiri yalnız “ne demek istiyor?” sorusuyla değil, “bende ne uyandırıyor?” sorusuyla da okumalıdır.

Şiiri farklı seslerden okumak gerekir: Halk şiirinden modern şiire, kadın şairlerden gençlere, başka dillerden çevrilmiş şiirlere kadar… Ama şiiri yalnız edebiyat çevrelerinin onayından geçerek okumamak gerekir. Bir şiir insanın kalbine, düşüncesine, hayatına değiyorsa orada bir bağ kurulmuştur. Şiir, okurla şair arasında kurulan gizli ama sahici bir yoldaşlıktır.

Orhan Aytuğ Tolu: Sorularımıza zaman ayırdığınız ve sabırla yanıt verdiğiniz için teşekkür ederim. Yeni bir şiir dosyası çalışmanız ve eklemek istediğiniz sözler var mı?

Muazzez Uslu: Benim için şiir biten bir iş değil; hayat sürdükçe, insanın ve dünyanın derdi sürdükçe söz de kendi yolunu arıyor. Bazen şiirim buraya kadarmış diye ara verdiğim oluyor. Elbette arada yeni şiirler yazıyorum; ancak onları bir dosyaya dönüştürmekten önce kendi iç seslerinde biraz daha demlenmelerini bekliyorum. Çünkü şiir aceleye gelmiyor; bazen bir dize yıllarca insanın içinde dolaşıyor. Son on yıldır da düşünce yazıları yazıyorum. Bunlar hem anlatı hem diyalog hem de öykü kılığına girmiş yazılardan oluşuyor. Bu yazılarımdan oluşan iki deneme kitabım da var. Son olarak Bir devrimci ağabeyimizin biyografik anlatısı ve İlkel Çağlardan bugüne, kadınların Mito-Politik monologlarından oluşan ‘’Kaburga Miti’’ adlı bitmiş bir kitap dosyam da var.

Şiire dair son olarak eklemek istediğim şudur: Dünyanın bunca savaş, yoksulluk, şiddet, nefret ve doğa kıyımı içinde hâlâ şiir yazmak, biraz da umudu koruma çabasıdır. Şiir dünyayı tek başına değiştirmez belki; ama insanın dünyaya bakışını değiştirebilir. Bir insanın kalbinde merhamete, itiraza, dayanışmaya küçük bir yer açabiliyorsa şiir görevini yapmıştır.

 

 

 

 

ÇOCUK EDEBİYATI ÜZERİNE


Şair yazar ve müzisyen İkbal Kaynar ile Şair yazar  Muazzez Uslu Avcı'nın yeni çıkan çocuk hikaye kitapları üzerine ve çocuk edebiyatı üzerine  söyleşi.

İ.K: Neden çocuk edebiyatı?
M.U.A: Çok defa söylediğim şeyleri gene söylüyorum. Kirlenmeye en müsait olan saf olandır. Yani çocuk saf olandır. Henüz, siyasetin ve hayatın kirini entrikasını tanımamıştır. O yüzden, çocuklarımıza yazacağımız her cümleden sorumluyuz. Hiç birimizin, kendi kirlenmiş hayallerimizi çocuklarımıza empoze etme hakkımız yok.
İ.K: Yani burada yazarlara çok iş düşüyor diyorsunuz?
M.U.A: Elbette, çocukları hayata hazırlayan önce ebeveynler ve sonra toplumdur. Çocukların bilgi dağarcığı ve bilinci henüz eksik ve saftır. Bu boş levhaları gene biz büyükler doldurmaya çalışırız. Ama eğer kendimizin bilinci bulanık ve kirli ise çocuklarımıza ne aktarabiliriz ki?
Çocuklar bilinci önce aileden alıyor ama toplumdan izole yaşayamadıklarına göre, çocuklarımızı nereye kadar ve nasıl koruruz? Ayrıca çocuk edebiyatının karlı bir sektör olarak görenler de var. En tehlikelisi de bu. Kağıt ücretlerinin bunca pahalı olması ve çocuk kitaplarının baskı ücretinin çok yüksek olması, ne yazarına ne de yayınevine çok kazanç sağladığını zannetmiyorum. Ama kimi marka olmuş yayıncı ve yazarların aralarında  bir sektör ilişkisi olduğunu biz de sağdan soldan duymaktayız. Her ne olursa olsun, sektör veya değil,  kimse çocuklarımıza uydurmaca, edebi kurgudan yoksun, korku soslu ve gerçek üstü hayal satmamalı.
İ.K: Çocuklarımızı kirletilmiş sanat ve  edebiyattan nasıl korumalıyız?
M.U.A: Çocuklarımızın, dışarıdan gelecek mikroplara karşı üstünün başının temiz olmasına harcadığımız enerji ve ihtimamdan çok,  hayallerinin ve bilinçlerinin kirlenmemesine özen göstermeliyiz.  Üst baş temizlenir ama kirlenen bilinç ve yıkılan hayalin tedavisi ve telafisi zor. Her ne kadar eksik olsa bile, çocukların kişilik oluşmasında verilen ilk bilinç önemli olmalı.Her şeyin tüketilip kar amaçlı bir meta gibi görüldüğü bu vahşi çağda üzgünüm ki, çocuk edebiyatı üzerinden de bu oyun oynanmakta. Eli kalem tutan ve cümle kurabilen bir çok yazarın çocuk edebiyatına yönelmesinde gerçekten, çocuklarımızın eğitim ve kültür kirliliğinden koruma için kaygıları mı var? Yoksa, bu sektörün getirisinin olduğu kurnazlığı mı?
İ.K: Çocuklara yazılan çok fazla hikaye kitabı var. Ve nitelik olarak eksik. Çocuklar büyüklerin gözünde anlamaz, bilmez gibi görülmesinden mi bu kadar basite alınıyor.
M.U.A: Kitapçıları dolaşarak bir çok yazarın kitaplarını inceleyip, alıp okuyabildiğim kadarıyla okuduklarım oldu. Genel izlenimim: Çocukların aptal yerine konulmasıydı. İçerikten yoksun ama şeklen kalabalık olan bu kitapların görsellerle süslenerek çocukları bilgiden, sorgulamadan düş gücünden yoksun hikayelerle avutmak mıydı dertleri?
Avutmak dedim: Çünkü anne babalarının kafa dinlemesi için çocuklardan çalınan zamanı aslında çocuklarımızın düş gücünü tahrip eden, amaçsız, ereksiz, sorgulamadan eksik, ayakları yere basmayan resimli avuntuları kucağına atarak, zaman çalmak değildi ki. Çocuklarımızı bu kirli sistemin edebiyatından, sanatından korumak önce ebeveyinlerin kendilerine çeki düzen vermesinden geçiyor. ''Ben okumadım çocuklarım okusun bari'' ci anlayışla çocuğuna her kitabı dayamak aile sorunudur. Ebeveynler de kendilerini okuyarak geliştirmelidir diyorum.
İ.K: Fakat bir çok eleştirmen çocukların hayal gücünün geniş olduğunu ve hikaye yazıcılarının hayal kurguları ile yazmaları gerektiğini söyler. Ya sence?
M.U.A:Çocukların hayal gücü geniştir, çocuklar büyükler gibi güncel ekonomik, politik ve parti işleriyle uğraşmaz. Çocukların hayal gücüne hitap edeceğiz diye onların gerçeküstü,yaratıklarla, gerçeküstü imgelerle kafalarını karıştırma hakkımız yok.
Hikayelerin cin peri, ejderha, soyut kafası gözü karışık yaratıklarla süsleyerek, çocuklara ne verebiliriz? Hikaye içinde mistik, uhrevi, doğa üstü yaratıklarla büyülemeye çalıştığımız çocuklarımızın hayatın gerçekliğiyle örtüşmeyen kurgusal metinlerle nasıl geliştireceğiz?
Çocuk hayal dünyasına girip orada oynayıp gerçek hayata döndüğünde, gerçekliğin sızısı ile karşılaştığında kişilik bölünmesine uğramaz ve kendine yabancılaşmaz mı?
İ.K: Diyorsun ki, çocuk hikayelerinde cinsiyetçiliğe, türcülüğe, milliyetçiliğe düşmemek için kılı kırk yarmalısınız. Biraz açarmısın?
M.U.A: Çocuklarımıza, erkek ve kızlar kategorisi içinde görev addetmek; bu kız işi, bu erkek işi diye ayırmak ve cinsiyetçi söylemlerle onların saf aklına ayrımcılığı sokmak hangi hikayeye yakışır? Renkleri bile cinsiyetçileştirerek, pembe kitaplar kızların mavi kitaplar oğlanların algısını bilinç altına kazıyarak, çocukların renkli dünyasına çekilen bir sınır değil midir? Mavi neden erkek olsun? Mavi, sudur, göktür, denizdir, çiçektir... Mavi ne erkeğin ne kızın aidiyetidir. Mavi tüm canlılığın, canlıların rengidir.
İ.K: Biraz da kitaplarından konuşalım. Son çıka iki hikaye kitabın var Aslan kralın sonu ve Yaşamın anlamını arayan Çocuk. İkisi de yukardaki sorduğum soruların cevaplarıyla dolu. Türcülüğe,cinsiyetçiliğe, ırkçılığa karşı bir duyarlılık kaygısı gütmüşsün. Bu iki kitabın adlarıyla olan hikayeler üzerine söyleşilerinde çok şey söyledin. Ben ''yaşamın amacını arayan çocuk kitabından 2. hikaye olan ''HEPİMİZ ÜLKESİ'' hikayende vermek istediğin mesajı kısaca alabilir miyim?
M.U.A: İnsan var olduğundan bu yana savaş, işgal, şiddet, sömürü sarmalında dönmüş durmuş. (Ama sömürü, cinsiyetçilik ve ırkçılığın olmadığı komünal yaşayan, ilk insanı saymaz isek) Hele ki 20. ve 21. yy da insanın bilinç birikiminin arttığı ama sömürünün kar hırsının vahşileştiği bu yüzyılda yaşıyoruz. Dolayısıyla her insan, her toplum, kendi çağının ve kültürünün acısını, sevincini yaşar.
Bu hikayede her dönem ve her ülkenin başına gelebilecek bir tirandan kurguladım ''mavi gözlü sarışınlar öteki, kara gözlü esmerler biz'' Hikayedeki serüven tamamen ırkçılık üzerineydi. Burada anlatsam kadük kalır en iyisi uzun uzun anlatmayayım.
Hikayenin adını dikkat ederseniz ''hepimiz ülkesi'' koydum. BİZ demiyorum, çünkü biz de bir öteki yaratmakta. Ortak dil hepimiz olmalı diye düşünüyorum.
İ.K: Peki, anladığım kadarıyla sen çocuk edebiyatına gerçekçi bir dille girdin ve bu devam edecek değil mi?
M.U.A: Gerçekçi bir dil derken, gerçeği apaçık çocuğa söylesen veya göstersen belki kavrayamaz. Ama onların hayal gücü ile kavrayabilecekleri, hayvan, çiçek, ağaç, oyuncak v.s gibi nesnelerin üzerinden imgesel bir kurgu ile anlatmak istedim. Ki zaten de böyle olması gerekirdi.

15 Nisan 2021 Perşembe

ALIŞTIRA ALIŞTIRA



alıştıra alıştıra gelir tutsaklık. önce algılarla alır aklını
sonra karıştırır ortalığı kara manipülasyon.
dil oyunu, din oyunu, karamanın koyunu...
ve dalar zihin çatlaklarımızdan içeri
doldurur beyin boşluklarımızı
makyaveli, ajitasyon, manipüplasyon, provokasyon...
ah! deriz, vah! deriz.
ama yine de dünya yuvarlak deriz
''olur mu dünya düzdür!'' der otorite.
''aa nasıl da yanıldık, dünya düzmüş!'' der kalabalıklar
ve bir kanıksama başlar.
öyledir mutlaka tanrı ve devletten çok bilmiyoruz ya...
ol dedi olduk, öl dediyse ölürüz!
''sürüsünüz!'' der bir parmak bu alışkanlıklara...
''sürüsünüzz!'' der tüm parmaklar birbirinin gözüne gözüne.
ve sonra resmi görüş olur tüm alışkanlıklar.
çoğulcu bir teslimiyetle oylanır demokrasi
ve kurallar ve kurallar...
haddini bil ey sıradan! bu bir hıyerarşi!
hıyarın kilosu kaç lira biliyor musun?
hele yoğurt yoksa cacık bile yapamıyorsun...
pazar ekonomisi bu, sen ne diyorsun?
aç, açık, açılım... açılınnn! führer geliyor!
hayl ilahi diktatörüm sen çok yaşa!
tanrı diktatörü korusun! sen hangi tanrının kulusun?
tanrı ve devlet... sen bizi islâh et!
heyytt vatandaş! size özgürlük getireceğim,
islâhevleri yaptıracağım!
ve bilumum hapishaneler, tımarhaneler yükselecek yurdumuzda...
ve alıştıra alıştıra geldi tutsaklık,
sonra kara denildi maviye,
çünkü führer öyle buyurdu, çünkü sürü böyle uyurdu...
27.12. 2015







PANDEMİK DÜNYA


Merhaba pandemik dünyanın  endişeli insanı!
Yatacak yerleri yokların ülkesinde entubeye yatanlar! 
Nano virüslerin görünmez korkusunu yaşayanlar!
Tedirgin dünyada  güvenli  delik arayanlar! Merhaba!

Sana merhaba yok! pandemik dünyanın uyanık insanı! 
Bana bulaşmayan insanın muteber semtinde oturanlar!
Yüzsüzlüğün yükselen değerlerinden maske  kapanlar!
Hastalığı pazarlayan, ölümü fırsata çeviren, kabir kazıcılar!

İnsani mesafenin git gide açıldığı pragmatik çağa takılanlar!
Bir de salgın mesafesi koyalım aramıza, karantina! karantina!
#evdekal,  ister ölü, ister diri kal, bu dünyada yok garantina!
Ama siz yine de hijyen kalın, kötülük salgını bitinceye kadar!
12. 05. 2020