İnsanlık tarihinde kültürlere göre ahlak anlayışları da değişti. Tek tanrılı dinler ve devletin ortaya çıkışıyla ahlakın göksel bir güce bağlanması ve otoriter yapıların toplumu sürü olarak bir arada tutmasının kolaylığını çeşitli ahlaki ve cezai yaptırımlarla halletmeye çalıştılar.
Dinler aracılığıyla: ''Çalmayacaksın, öldürmeyeceksin, komşuna iyi davranacaksın, muhtaç olana yardım edeceksin...'' gibi, göksel bir sesin temsilciliğini yaparak insanların kilise, cami gibi mabedlerde toplayarak, onlara ahlak dersi verirler. Gelişen teknoloji ile artık evlerimizin içine kadar da girebiliyorlar. Ayrıca devletler de din'in esrik imgesinden faydalandı.
Ve fakat yukarıda yazdığım ahlaki terimleri daha çok sıradan insanları etkilemek ve nihilizme düşmemeleri için kullanırlar. Çünkü bu kuralların hiç birine devletler uymaz. Öldürür, işgal eder, komşusuyla savaşır, muhtaç olana yardım etmek değil de insanları muhtaç yaşamaya mahkum eder. Ayrıca tanrı da tutarsızdır, yukarıdan ahlak dersleri gönderir, kutsal temsilcileri aracıyla. Fakat yarattıklarına ayrı ayrı muamele yaparak, '' fani dünyayı boş verin, siz fakirlere cennette siteler içinde akıllı evler , istediğiniz arabayı, istediğiniz yiyeceği vereceğim, ve ayrıca kadınları da bir şartla alacağım ol cennete, siz erkelerin kölesi ve eğlencesi olması şartıyla.'' Onlarda hadis hadis konuşup durmuşlar, her hoşlarına gitmeyen koşula göre bir ahlak şablonu uydurarak...
Ancak belki feodal çağlardaki uhrevi ahlak tanrı adına bile olsa insanları kendi içinde dayanışmaya teşvik etmiş olabilir. Kapitalizmle birlikte değişen üretim ilişkileriyle birlikte ahlak yasası daha çok ezilenleri terbiye etmek üzerine kurgulanmıştır. Kapitalizm daha çok çıkardığı yasalar ve koyduğu ahlaki değerler özel mülkiyetin korunması üzerinedir.
Ahlaki değerlerin''Tüketimin özgürlüğü'' olarak kurnazca kutsaması tuzağına düşmüştür insanlığı.
Henüz kapitalizmin şimdiki kadar vahşi olmadığı erken dönemlerde henüz insani kırıntıların bitmediği eski zamanlara özlemimizi hep şöyle sorguluyoruz:
Ne oldu bize, nasıl insanlar olduk Nasıl bir toplum olduk böyle?
+Kürt, Türk, Ermeni diye birbirimizi ötekileştirmezdik (kıyımları hatırlamıyor olmalılar)
+Komşumuz açken tok yatamazdık
+Evlerimizin kapılarını kilitlemezdik
+Cebimizde 5 liramız varsa arkadaşımızla paylaşırdık
+Sırtımızdaki hırkamızı arkadaşlarımızla ortak giyerdik
+Bir yerde yemek yesek hesap ödemek için birbirimizle yarışırdık
+Okula servislerle değil çantalarımız sırtımızda yürüyerek giderdik
+Normal mahalle okullarında okurduk
+Çantalarımızı yollara bırakır akşama kadar sokaklarda oynardık
+Acıkınca arkadaşımızın annesi hepimize ekmek arası tereyağ peynir koyar benim çocuğum ötekinin çocuğu diye ayırmazdı
+Mahallede bir cenaze olsa radyo televizyonlarımızı kapatır yüksek sesle gülmezdik
+Komşumuzun maddi sıkıntısı olsa borç verirdik
+Mahallede kasap manavdan alışveriş yaptığımızda üstümüzde yeterli para yoksa sorun değil sonra ödersin denirdi
+Alışverişlerde söz senet olurdu
+Birbirimize selam vermeden geçmezdik
+Çocuklarımızın güvenliğinden hepimiz sorumluyduk
+Televizyonsuz evler televizyonu olanlara giderdik
+Mahalledeki kızlar bacılar olurduk
+Yaşlı insanları sık sık ziyaret ederdik
+Komşumuz hasta ise bir tas çorba götürürdük
+Hasat zamanı buğday, patates, meyve her neyse komşularımıza pay verirdik
+Evlenen çocuklarımıza yuva kurmaları için yardımcı olurduk
+Hepimiz birbirimizi kollar korurduk
Ne oldu? Ne oldu da bu kadar bencil, umursamaz olduk ve acımasız olduk?
-Kapitalizm kolektif yaşamayı ve yardımlaşmayı sevmez çünkü; bireysel davranış tüketimi arttırır.
-Herkesin kendi televizyonu, arabası, evi, mobilyası, çeşit çeşit ayakkabısı, telefonu, envai çeşit elektronik aleti olmasını ister ve hepsine bireysel satış yapmak kapitalistin kârının artırması anlamına gelir.
-Ve kolektif yaşamak, dayanışmak işine gelmediği için bireyleri birbirine rakip ve düşman göstermeye çalışır ve becerir de.
-Her sıkıntıya düşen, her darda kalan bizi bu hale getiren tüketim mekanizmasını suçlamak yerine birbirini kendi çıkarlarına tehdit olarak görürler.
-Her birey diğerinin hakkını gasp edecek tehdittir.
Sahip olmak istediği şeye, öteki olmasa, kendisinin olacağını düşünür.
--Eğer sınava girecek çocuğunun kazanmasının önünde öbürü olmasaydı kendi çocuğu girmelidir, hakkı yenilmiştir.
-Eğitimdeki çarpıklığı adaletsizliği sorgulamaz. O yüzden ona düşman olur.
-Eğer bir iş başvurusunda kendisinin yerine başkası işe alındıysa, işsizliği üreten sistemi sorgulamaz, giremediği işe giren diğerine düşman olur.
-En basit bir kuyrukta bile önünde bekleyenler onun rakibidir. -Kısacası sistem insanları bireysel davranmaya ve daha çok tüketmeye teşvik eder.
Bir evde bir araba olursa o evin tüm fertlerinin o arabayı ortak kullanmasından hoşlanmaz.
Halbuki her birey bağımsız yaşamalı, ayrı evlerde yaşamalı ve herkesin kendine ait arabası, televizyonu, buzdolabı olsun ki daha çok tüketilsin ister.
-Ölen büyüklerimizin yasını tutmaktan çok miras kavgasına tutuşuruz, kardeşlik ilişkilerimiz bozulur.
Çünkü, tüketmek için daima para lazımdır, çünkü arabaya, led tv ve akıllı telefonlara ihtiyacımız vardır
Ve aslında özlediğimiz eski zamanların da gene bir kapitalist bir sistem olduğunu unutmayalım.
Şimdi gelinen zamanda kapitalizmin ahlakçı tarafı da çürüdü ve tüketime giden her yolun mübâh olduğunu ahlaksız ve vahşi yüzünü göstermesidir tüm bu olanlar...
Gittikçe çürüyen kapitalizm, yeniden hayat bulmak için var olma mücadelesi veriyor. Her bunalımda savaşlar çıkarıyor. Ne zaman vahşileşecek ve otoriter devlet yapılarına geçilecekse Irkçılığı, inançları, cinsiyetçiliğin var olmasının harcı gibi kullanıyor. Kim bilir tüketemeyen insan bile onun için enflasyon olmalı, çünkü, kapitalizmin insan kavrayışı ile İnsana özgü olan içsel etiğin kavrayışı farklıdır. Kapitalizm önce kendi koyduğu ahlak kurallarını çökertiyor, vicdanı köreltiyor ve toplumsal dejenerasyon kokma ve çürüme noktasına geliyor.
Ve fakat çürüyen her şeyin üzerinden mutlaka yeni bir hayat yeşerir. Ama her çürüme sancılı olduğu gibi, her doğum da sancılıdır. Yeni bir dünyanın kardeşlik özgürlük ve dayanışma üzerinden yeşermesi için, çürüyen şeyi ortadan kaldırmaya çalışmaktan başka çare var mı?
Muazzez Uslu Avcı
21 Temmuz 2016
30 Temmuz 2018 Pazartesi
29 Temmuz 2018 Pazar
İnsanın Tarifçesi
Taş yontmaktan, taş cilalamaktan, bufalo kovalamaktan sıkıldı insan.
Köle olmaktan, satılmaktan, put yapmaktan, put kırmaktan yoruldu insan.
Yasak meyveyi yemek için, bahçeye dalmak suçundan kovuldu insan
Tanrı yapmaktan, kul olmaktan, yenildi insan
Cadı avlamaktan, şeytan kovalamaktan, günah çıkartmaktan kırıldı insan.
Boy boylamaktan soy soylamaktan yayıldı insan.
Ok fırlatmaktan, silah kuşanmaktan, sınır çizmekten yarıldı insan.
Bana, sana, ötekine- berikine, kendine benzemeyene darıldı insan.
Fabrika bacalarının isi, motorların gürültüsünden boğuldu insan.
Zehirli atıklardan, hormonlu katıklardan, yaşadığı kutucuklardan bunaldı insan.
Alavere-dalavere, tanrı hep bana vere, diye diye yenildi insan.
Ve içine düştüğümüz şu zaman:
Artı-k değerler de küçüldü, tüketemeyen insan gözden düştü
Savaşın haydi!
Teknoloji ilerledi, insan emeği ilkelleşti
Robotlaşalım haydi!
Nerede çokluk orada otluk, yayılalım. Sürü sürü, birsürü insan, zekası azalıyor açlıktan…
‘Yapay zeka’ diyor, zeki bir insan.
Çok zeki olacakmış robotlar, yüz insanın yaptığını yapacakmış
Varsın öpmesin birbirini yarasından, varsın ağlamasın kopan koluna arkadaşının
Et bizde, demir onlar da kalsın, işsizlik bizim, iş onların olsun…
Biz de ”tembellik hakkı”nı kullanalım diyeceğim de; inanma, ütopya ütopya…
Haydi ileri ileri! çağ atlayalım, gerçek acıtıyor sanallaşalım.
”İnsanın evrimi daha bitmedi” diyor, bir bilimci, evrile yuvarlana düşeceğiz dünyadan belki.
Ya da kaçıracağız huzurunu bir yıldızın daha, o tepe senin, bu dağ benim, aramıza sınır çizelim!
”Sen benim kim olduğumu biliyor musun? Hahhaytt! ben bir Ademim” diyecektir, yeni yerleştiği yıldızda da mutlaka!
-Umarım Havva çarpar ağzının ortasına-
Çağ nere gider, insan hangi gezegene? Geze geze, sonumuz nereye?
Umurumda da değil ben öldüğümde!
Akıl da tükenecek, her şey zekileşince belki, küçüle küçüle yok olacak insan…
Belki dönecek ilk haline evren, karanlık enerji olacak herkes kara deliğinde
Zaten mitlerden gelmiştik bu güne, belki robotların miti olacağız biz de
Mit mit nereye kadar ?
Bir varmış, hiç yokmuş; evren zaman içindeyken, dünya samanyolunda giderken, İnsanı bulmuş, yapay zeka yapsın diye. Diye diye göremedik güzel günleri nerede?
İnsan evriliyor: mutsuz, umutlu,umutsuz, insan evriliyor; düşe kalka, insan evriliyor; kafasına vurula vurula, aç bırakıla bırakıla… Çağ koşuyor, insan düşüyor… Git git, nereye kadar?
Ekim,2019
Muazzez Uslu Avcı
-Motifli Yazılar-
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)
